Καλή χρονιά και ευτυχισμένο το νέο έτος με υγειά και χαρά.
Σας παρουσιάζω μια εργασία που έκανα για το πανεπιστήμιο μου …..
Μασούρας Κωνσταντίνος
New York College, Planet Earth, G.Markezinis
10/1/2010
Δασικές Πυρκαγιές. Το πρόβλημα και η επίλυση
Σούρουπο της 27ης Ιουνίου πυκνοί μαύροι καπνοί σχηματίζονται στα όρια νομών Αττικής και Βοιωτίας στην Δυτική Πάρνηθα. Ανησύχησα μήπως υπάρχει φωτιά, αλλά δεν άκουσα κάτι σχετικό από τα ΜΜΕ. Ξημερώνει η επόμενη μέρα Πέμπτη 28 Ιουνίου. Οι καπνοί φαινόντουσαν περισσότερο και μεταφερόμενοι από το δυτικό άνεμο έφταναν μέχρι τους πρόποδες της Νότιας Πάρνηθας, κάτω από την κορυφή. Αέρας και καπνός φαίνονταν από το Μενίδι. Πλέον ήταν προφανές ότι καιγόταν η δυτική Πάρνηθα και αν η φωτιά συνέχιζε την ίδια πορεία ήταν θέμα χρόνου να φτάσει στον κεντρικό δρυμό. Η φωτιά όσο περνούσαν οι ώρες προχωρούσε προς της κεντρικές κορυφές αλλά καμιά κινητοποίηση δεν υπήρχε! Έφτασε το απόγευμα και η φωτιά ήδη είχε μπει στον εθνικό δρυμό, ενώ ολόκληρη η βορειοανατολική Αττική είχε σκεπαστεί από σύννεφα καπνού που φαινόντουσαν από όλο το λεκανοπέδιο και έφταναν μέχρι τον Ευβοϊκό! Στα ΜΜΕ επικρατούσε πανικός και ο κόσμος έτρεξε αλλόφρων στους δρόμους κοντά στις περιοχές που δοκιμάζονταν. Μετά από 3 ημέρες ο εφιάλτης τέλειωσε.
Πέρα από την προσωπική μου εμπειρία, τα στοιχεία που προκύπτουν από την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εξίσου δυσοίωνα.
Αρχικά η διαχείριση δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από την έμφαση που δίνεται στην καταστολή της φωτιάς, η όποια έχει ανατεθεί στην Ελληνική Πυροσβεστική Υπηρεσία. Παρόλα ταύτα, από το 1998 οι δαπάνες για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών έχουν αυξηθεί σημαντικά, με το μεγαλύτερο ποσοστό των χρηματοδοτήσεων να απορροφάται για αγορά συγχρόνου πυροσβεστικού εξοπλισμού. Παρά τις επενδύσεις σε πυροσβεστικά αεροσκάφη και άλλο πυροσβεστικό εξοπλισμό καθώς και σε προσωπικό, δεν είχαν τα επιθυμητά αποτελέσματα, όπως είναι προφανές στο έδαφος, διότι οι καμένες δασικές εκτάσεις έχουν αυξηθεί. Τα τελευταία χρόνια, τα περιστατικά των δασικών πυρκαγιών υπήρξαν ιδιαίτερα έντονα και εκτεταμένα, είχαν δε, τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και σε υποδομές και οικοσυστήματα.
Πού όμως οφείλεται έκταση του παραπάνω φαινομένου ; Ένα από τα αίτιά του, είναι η έλλειψη ουσιαστικών μέτρων και θεσμικού πλαισίου για την πρόληψή των καταστροφικών πυρκαγιών. Επιπροσθέτως η ανυπαρξία κατάλληλης νομοθεσίας και η έλλειψη δασολογίου και κτηματολογίου, συμβάλουν στη μετατροπή καμένων δασικών εκτάσεων σε οικοδομικές περιοχές. Κατά συνέπεια εντείνεται ο κίνδυνος για εμπρησμούς. Επιπλέον η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη περιοχών που βρίσκονται μέσα σε δασική έκταση, αποτελεί αναμφισβήτητα ένα μεγάλο πρόβλημα για τη δασοπυρόσβεση και ως αποτέλεσμα, έχουμε την αύξηση των ζημιών σε κατοικίες και υποδομές.
Μια ακόμη αιτία του προβλήματος, αποτελεί η μεγάλη συγκέντρωση ξεραμένης βιομάζας (παράνομες χωματερές, εγκαταλελειμμένα καλλιεργήσιμα εδάφη). Συγκεκριμένα υπάρχουν φωτιές που σχετίζονται με αγροτικές και δασικές εργασίες, για παράδειγμα για καθάρισμα αγροτικών εκτάσεων, οι οποίες ξεφεύγουν από τον έλεγχο. Αυτό συμβαίνει εξ αιτίας της έλλειψης κατάλληλης διαχείρισης, στον τομέα της πρόληψης των δασικών πυρκαγιών, και έτσι ο έλεγχος της πυρκαγιάς καθίσταται εξαιρετικά δύσκολος κάτω από δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Παράλληλα, παρατηρείται πως η νότια Ευρώπη χαρακτηρίζεται συνήθως από πολύ ζεστά και ξηρά καλοκαίρια, καιρικές συνθήκες οι οποίες συσχετίζονται με υψηλά επίπεδα κινδύνου για πυρκαγιές. Ισχυροί καλοκαιρινοί άνεμοι συνήθως βοηθούν στην εξάπλωση της φωτιάς με μεγάλη ταχύτητα. Επιπλέον, οι έρευνες για την κλιματική αλλαγή δείχνουν ότι υπάρχει πιθανότητα να αυξηθεί ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών εξ αιτίας του φαινόμενου του θερμοκηπίου (της αύξησης θερμοκρασίας του πλανήτη).
Μέσα από την ανάλυση των αιτίων των δασικών πυρκαγιών προκύπτουν διάφορες λύσεις. Αρχικά, για να αποτραπεί η ανεξέλεγκτη εμφάνιση δασικών πυρκαγιών στο μέλλον, οι πολιτικές επιλογές δεν πρέπει να παραμείνουν εστιασμένες μόνον στην περαιτέρω απόκτηση πυροσβεστικού εξοπλισμού και προσωπικού. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην ουσιαστική και πλήρη αναβάθμιση της οργάνωσης του τομέα αντιπυρικής διαχείρισης. Παράλληλα, θα μπορούσε να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στους τομείς της αντιπυρικής πρόληψης και στην προστασία των δασικών οικοσυστημάτων.
Επιπροσθέτως, η εφαρμογή της κατάλληλης νομοθεσίας και η θέσπιση δασολογίου και κτηματολογίου, θα οδηγούσε στον αναπροσδιορισμό της χρήσης καμένων δασικών εκτάσεων και στην αποτροπή μετατροπής τους σε οικοδομικές περιοχές. Επιπλέον, να προσδιοριστούν οι τρόποι αντιμετώπισης που είναι κατάλληλοι για το είδος (δασική φωτιά) και την περιοχή που εκδηλώνεται μια δασική πυρκαγιά ώστε να φανούν αποτελεσματικοί, π.χ. σωστά εργαλεία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται. Εναέρια μέσα πυρόσβεσης για παράδειγμα είναι χρήσιμα, αλλά θα πρέπει να υποστηρίζονται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό στο έδαφος. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να καθιερωθεί η επαρκής εκπαίδευση και κατάρτιση των πυροσβεστών αλλά και των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Επίσης, η καθιέρωση ασκήσεων εκτάκτου ανάγκης για δασικές φωτιές σε τακτά χρονικά διαστήματα, διατηρεί την υπηρεσία σε ετοιμότητα.
Μια ακόμη πρόταση για επίλυση είναι η χρήση εργαλείων στο έδαφος, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η χρήση της φωτιάς για την αναχαίτιση της φωτιάς (fire for fire control method) αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματική. Η αφύπνιση των πολιτών με εκστρατείες ενημέρωσης, η παρακολούθηση και ο έλεγχος των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης συνεισφέρουν στην πρόληψη και στην έγκαιρη αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Παράλληλα θα συνέβαλλε, η αύξηση της ευαισθητοποίησης και η συμμετοχή των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών στη προστασία των δασών.
Επιπλέον θα πρέπει να προσδιοριστεί η αποσαφήνιση των ευθυνών και των αρμοδιοτήτων για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση των πυρκαγιών. Η συλλογή στοιχείων σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές θα πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω, καθώς η ανάπτυξη ενός κοινού στρατηγικού σχήματος για περιφερειακές βάσεις δεδομένων που αφορούν τις πυρκαγιές σε όλες τις χώρες. Η συνεργασία μεταξύ των χωρών θα πρέπει να εντατικοποιηθεί μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συμπερασματικά, η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών απαιτεί αναδιοργάνωση του Ελληνικού συστήματος και της πολιτικής για την προστασία των δασών σε εθνικό επίπεδο. Για να εξασφαλιστεί με αυτό τον τρόπο, ένας σταθερός κύκλος διαχείρισης στην πρόληψη, την πυρόσβεση, καταστολή και την αποκατάσταση και διαχείριση των καμένων περιοχών. Η αναδιοργάνωση της πολιτικής για την προστασία των δασών θα πρέπει να γίνει με βάση επιστημονικά δεδομένα και όχι με βάση πολιτικά κριτήρια .
Το δάσος είναι ένα εξαιρετικό οικοσύστημα απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς στο οποία ζουν και αναπτύσσονται χιλιάδες είδη ζώων και φυτών. Η σημασία του και η διατήρησή του είναι τεράστια για τον άνθρωπο και έτσι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται





















